Mensen die een carnivoor voedingspatroon volgen, geven aan dat hun vetmassa en hongergevoel afneemt, ze zich langer verzadigd voelen en dat ze meer energie hebben. En in een in 2021 uitgevoerd vragenlijstonderzoek onder mensen die carnivoor eten, worden deze bevindingen ondersteund. Goed om te weten is dat in dit vragenlijstonderzoek het dus niet ging om een gecontroleerd experiment, maar om een zogenoemde observationele studie op basis van zelfrapportage. Dat maakt de uitkomsten interessant, maar ook kwetsbaar voor vertekening. De vraag is dan ook niet zozeer of mensen vetmassa verliezen, minder honger hebben en zich beter voelen wanneer zij carnivoor eten, maar waarom. Wat gebeurt er in het lichaam en misschien nog belangrijker, wat gebeurt er in het gedrag dat deze positieve effecten van carnivoor eten kan verklaren?
Minder eten zonder dat het zo voelt
Een belangrijke aanwijzing dat mensen vetmassa verliezen zonder te hongeren komt uit een modelleringstudie waarin verschillende voedingspatronen systematisch met elkaar werden vergeleken. In deze studie werden van verschillende voedingspatronen, waaronder het carnivore voedingspatroon complete weekmenu’s samengesteld en doorgerekend op voedingswaarde en energie-inname. Hoewel de voedingswaarde van het carnivore voedingspatroon voor verbetering vatbaar was, werd ook duidelijk dat een carnivoor voedingspatroon de minste energie (calorieën) levert van alle voedingspatronen die werden doorgerekend. Wat hier dus gebeurt, is dat de structuur van het voedingspatroon ervoor zorgt dat je minder calorieën binnenkrijgt. Niet omdat je bewust minder gaat eten, maar omdat de combinatie van voedingsmiddelen, verzadiging en beperkte voedingskeuze automatisch stuurt op een lage energie-inname. Dat sluit aan bij de ervaringen uit de eerder genoemde studie in de inleiding, waarin mensen aangaven minder honger te hebben en gewicht te verliezen. Maar dit is ook het punt waarop het beeld over het carnivoor voedingspatroon wijzigt. Want als een voedingspatroon leidt tot een lagere energie-inname, dan is gewichtsverlies geen mysterie meer. Het carnbivoor voedingspatroon eerbiedigt thermodynamische wetten die decennialang bekend zijn, namelijk dat als je minder energie binnenkrijgt dan je gebruikt, val je af. Het carnivoor voedingspatroon lijkt dat proces te vergemakkelijken.
Minder honger
Een van de redenen waarom mensen minder eten wanneer zij een carnivoor voedingspatroon volgen, komt omdat ze zich minder hongerig voelen. Dat wordt vaak ervaren als een voordeel van het carnivoor voedingspatroon, en de verklaring ligt in fysiologische processen die we al langer kennen. Het carnivoor voedingspatroon is eiwitrijk en eiwit staat bekend als een sterk verzadigend macronutriënt. Daarnaast komen veel mensen (niet allemaal, lees hier waarom) die carnivoor eten in een staat van ketose terecht, doordat de koolhydraatinname aan banden is gelegd. In ketose gebruikt het lichaam vetten als belangrijkste brandstof en worden ketonen geproduceerd. In een systematische review uit 2015 werd onderzocht wat het effect is van ketogene voedingspatronen op de eetlust. In deze studie werden resultaten uit meerdere interventiestudies samengebracht, waarin deelnemers een voedingspatroon volgden met zeer weinig koolhydraten. De onderzoekers zagen dat mensen in ketose vaak minder honger rapporteerden en spontaan minder gingen eten. Dat effect werd deels toegeschreven aan veranderingen in hongerhormonen en deels aan de stabielere energievoorziening van het lichaam. Dat is indrukwekkend. Alleen is het effect niet exclusief voor het carnivoor voedingspatroon. Dezelfde effecten worden gezien bij andere ketogene voedingspatronen waarin wel ruimte is voor plantaardige voeding. Wat hier gebeurt, is dus geen unieke eigenschap van vlees, maar een gevolg van een bekende metabole toestand die ook op andere manieren bereikt kan worden.
Minder keuze, minder eten
Naast deze fysiologische factoren speelt er nog iets dat vaak minder aandacht krijgt, maar waarschijnlijk een grote rol speelt en dat is de eenvoud van het carnivoor voedingspatroon. Een carnivoor voedingspatroon laat weinig ruimte voor variatie. Geen snacks, geen eindeloze combinaties van ingrediënten, geen verleiding van sterk bewerkte producten. Wat overblijft, is een relatief beperkt aantal voedingsmiddelen dat steeds terugkomt en dat grotendeels bestaat uit de drie V’s (Vlees, Vis, Vogels). In onderzoek naar eetgedrag is al langer bekend dat variatie in voedingsaanbod een belangrijke drijfveer is voor hoeveel we eten. Uit een review uit 2012 blijkt dat wanneer de variatie in voedingsaanbod afneemt, ook de totale energie-inname sterk afneemt. Mensen raken sneller verzadigd en hebben minder neiging om door te eten wanneer de variatie in voedingsaanbod afneemt. Dit fenomeen, vaak aangeduid als sensory-specific satiety, betekent dat ons brein minder geprikkeld wordt als steeds dezelfde smaken en structuren zich herhalen. In de context van het carnivoor voedingspatroon betekent dit dat de beperkte keuze in voedingsmiddelen direct invloed heeft op hoeveel je eet. Het carnivoor voedingspatroon werkt dus ook via gedrag ons gedrag. Het haalt een groot deel van de prikkels weg die normaal gesproken aanzetten tot overeten. En ook hier geldt weer dat dat effect niet uniek is voor het carnivoor voedingspatroon, maar een logisch gevolg van minder variatie en minder blootstelling aan makkelijk te eten voedingsmiddelen.
En dus…
Als je de verschillende factoren die samenbrengt die ervoor zorgen dat je minder eet als je een carnivoor voedingspatroon volgt, ontstaat een duidelijk beeld. Mensen vallen af op een carnivoor voedingspatroon omdat ze minder eten, minder honger ervaren en minder worden verleid om veel te eten. Dat zijn effecten die goed te verklaren zijn met bestaande kennis over voeding en gedrag. We moeten daarom oppassen dat we een logisch gevolg niet verwarren met een bijzonder effect. Het succes van het carnivoor voedingspatroon zit waarschijnlijk niet in een unieke eigenschap van het carnivoor voedingspatroon zelf, maar in de manier waarop het bekende principes extreem doorvoert. Minder keuze, meer verzadiging en daardoor een lagere energie-inname zijn stuk voor stuk effectieve strategieën om vetmassa kwijt te spelen, maar ze zijn niet voorbehouden aan één voedingspatroon. Voor wie wil afvallen, ligt daar ook meteen de praktische waarde. Het is niet nodig om alle voedingsmiddelen te schrappen om deze effecten te bereiken. Door te focussen op verzadigende maaltijden, voldoende eiwit en een omgeving met minder eetprikkels, kun je dezelfde mechanismen benutten zonder de beperkingen van een carnivoor voedingspatroon.
